Kısaca
- Normal adet döngüsü 24–38 günde bir tekrarlar ve kanama 8 günü geçmez.
- Düzensizliğin nedeni hormonal olabileceği gibi polip, miyom gibi yapısal bir sorun da olabilir.
- Tanıda öykü, muayene, ultrason ve kan testleri birlikte kullanılır.
- Tedavi nedene yöneliktir; ilaçla ya da küçük cerrahi girişimlerle çoğu zaman düzelir.
Hangi adet düzeni normal kabul edilir?
Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu'na (FIGO) göre üreme çağındaki bir kadında normal adet düzeni dört özellikle tanımlanır:
- Sıklık: Bir adetin ilk gününden sonraki adetin ilk gününe kadar 24–38 gün.
- Süre: Kanamanın 8 günü geçmemesi.
- Düzen: En kısa ve en uzun döngü arasındaki farkın 7–9 günü aşmaması.
- Miktar: Kanamanın, kadının günlük yaşamını ve sağlığını olumsuz etkilemeyecek düzeyde olması.
Bu sınırların dışında kalan kanamalar ile adet dönemleri arasında ya da ilişki sonrasında görülen kanamalar anormal kabul edilir ve nedeninin araştırılması gerekir.
Adet düzensizliği nasıl ortaya çıkar?
- 24 günden sık adet görme
- 38 günden seyrek adet görme ya da adetin üç ay ve daha uzun süre kesilmesi
- 8 günden uzun süren kanama
- Yoğun, pıhtılı, günlük yaşamı kısıtlayan kanama
- İki adet arasında lekelenme ya da kanama
- Cinsel ilişki sonrasında kanama
- Menopozdan sonra görülen kanama
Nedenleri nelerdir?
Üreme çağındaki her düzensiz kanamada önce gebelik olasılığı değerlendirilir. Gebelik dışındaki nedenler iki ana grupta toplanır:
Yapısal nedenler
- Rahim içi polipler
- Adenomyozis (rahim iç tabakasının kas tabakasına yerleşmesi)
- Miyomlar
- Rahim iç tabakasının aşırı kalınlaşması ve nadiren kanser
Yapısal olmayan nedenler
- Yumurtlama bozuklukları: polikistik over sendromu, tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği, hızlı kilo değişimleri, yoğun stres ve aşırı egzersiz
- Pıhtılaşma bozuklukları
- Rahim iç tabakasının işlevsel sorunları ve enfeksiyonlar
- İlaçlar ve rahim içi araçlar: kan sulandırıcılar, hormon ilaçları, spiral
İlk adetten sonraki bir iki yıl ile menopoz öncesindeki yıllarda yumurtlama düzensizleştiği için adetlerde değişkenlik sık görülür.
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Adetleriniz 24 günden sık ya da 38 günden seyrek geliyorsa
- Gebe olmadığınız halde üç aydır adet görmüyorsanız
- Kanamanız 8 günden uzun sürüyorsa
- Bir iki saatte bir ped değiştirmeniz gerekiyor ya da büyük pıhtılar geliyorsa
- Adet aralarında ya da ilişki sonrasında kanamanız oluyorsa
- Menopozdan sonra kanama gördüyseniz
- 15 yaşına gelindiği halde ilk adet görülmediyse
- Kanamaya halsizlik, çarpıntı ve baş dönmesi eşlik ediyorsa
Menopozdan sonra görülen her kanama, miktarı az olsa bile gecikmeden değerlendirilmelidir.
Tanı süreci nasıl işler?
Öykü ve adet takvimi
Kanamaların sıklığı, süresi ve miktarı, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden şikâyetler konuşulur. Son birkaç aya ait adet tarihlerini not etmek tanıyı kolaylaştırır.
Muayene ve ultrason
Rahim ve yumurtalıklar ultrasonla değerlendirilir; polip, miyom ve rahim iç tabakasının kalınlığı incelenir.
Kan testleri
Gebelik testi, kan sayımı ve demir depoları; gerektiğinde tiroid hormonları, prolaktin, androjenler ve pıhtılaşma testleri istenir.
Gerekirse ileri inceleme
Rahim içine sıvı verilerek yapılan ultrason, histeroskopi ya da rahim iç tabakasından örnek alınması; özellikle 45 yaşın üzerindeki ya da risk etkeni taşıyan kadınlarda gündeme gelir.
Tedavi seçenekleri
Tedavi, saptanan nedene ve kadının gebelik planına göre belirlenir.
- Hormonal tedaviler: Doğum kontrol hapları, progesteron içeren ilaçlar ve hormonlu rahim içi sistem adetleri düzenler ve kanama miktarını azaltır.
- Hormon içermeyen ilaçlar: Traneksamik asit ve bazı ağrı kesiciler yoğun kanamayı azaltır.
- Demir tedavisi: Kansızlık geliştiyse eklenir.
- Altta yatan hastalığın tedavisi: Tiroid hastalığı, prolaktin yüksekliği ya da polikistik over sendromu tedavi edildiğinde adetler çoğunlukla düzene girer.
- Cerrahi girişimler: Polipler ve rahim boşluğundaki miyomlar histeroskopi ile çıkarılabilir.
- Yaşam tarzı: Dengeli beslenme, sağlıklı kilo ve aşırı egzersizden kaçınma yumurtlama düzenine katkı sağlar.
Sık sorulan sorular
Stres adet gecikmesine neden olur mu?
Evet. Yoğun stres, hızlı kilo kaybı ve aşırı egzersiz yumurtlamayı geciktirerek adetin gecikmesine ya da kesilmesine yol açabilir. Durum birkaç ay sürerse başka bir nedenin araştırılması gerekir.
Adetin kaç gün gecikmesi normaldir?
Döngü süresinin aydan aya birkaç gün değişmesi olağandır. Döngü 38 günü aşıyorsa ya da gebelik olasılığı varsa değerlendirme uygun olur.
Adet düzensizliği gebe kalmayı engeller mi?
Düzensiz adet çoğu zaman yumurtlamanın düzensiz olduğunu gösterir ve gebe kalmayı güçleştirebilir. Neden saptanıp tedavi edildiğinde gebelik şansı çoğunlukla artar.
Ergenlik döneminde adet düzensizliği normal mi?
İlk adetten sonraki bir iki yıl içinde düzensizlik sık görülür ve çoğunlukla kendiliğinden düzelir. Çok yoğun kanama, üç aydan uzun süren kesilme ya da belirgin tüylenme varsa değerlendirme gerekir.
Adet düzenleyici ilaçlar zararlı mı?
Hormonal ilaçlar uygun kadınlarda güvenle kullanılır. Sigara, migren, pıhtılaşma öyküsü ve yüksek tansiyon gibi durumlar ilaç seçimini etkiler; bu nedenle tedavi hekim değerlendirmesinden sonra başlanmalıdır.
Menopoza yaklaşırken adetlerin düzensizleşmesi beklenen bir durum mu?
Evet, menopoz öncesi yıllarda döngüler kısalıp uzayabilir. Ancak çok yoğun, uzun süren ya da ara dönemlerde görülen kanamalar bu yaş grubunda mutlaka incelenmelidir.
Kaynaklar
- Munro MG, Critchley HOD, Fraser IS; FIGO Menstrual Disorders Committee. The two FIGO systems for normal and abnormal uterine bleeding symptoms and classification of causes (2018 revizyonu). Int J Gynaecol Obstet, 2018. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30198563/
- Teede HJ ve ark. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. Human Reproduction, 2023. doi.org/10.1093/humrep/dead156
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayenenin ve hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi kararı her hasta için ayrı verilir. Son güncelleme: 14 Kasım 2026.
